Cái rét khắc nghiệt của mùa đông đã trở thành khó khăn lớn nhất chắn ngang cuộc cải cách thể thức mùa giải vắt qua năm của Chinese Super League.

"Cộng đồng" là chương trình đối thoại chủ đề kinh doanh thể thao do chuyên mục "Khoảnh khắc quyết định" của đài Tiếng nói Trung Quốc phối hợp với "Thể Dục Đại Sinh Ý" (Sports Money) thực hiện, với khẩu hiệu "Tìm điểm chung, gác khác biệt, cùng bàn về những chủ đề thể thao nóng hổi mà mọi người cùng quan tâm", mỗi tuần một kỳ, phát sóng lúc 22:00 tối thứ Sáu trong chuyên mục "Khoảnh khắc quyết định" của đài Tiếng nói Trung Quốc.

Gần đây, Liên minh các giải bóng đá chuyên nghiệp Trung Quốc đã chủ trì nghiên cứu thể thức mùa giải vắt qua năm cho Chinese Super League; nếu được triển khai thành công, Chinese Super League sẽ khớp với chu kỳ của AFC Champions League sau cải tổ cũng như các giải đấu chính thống truyền thống ở châu Âu. Nhưng lực cản phía sau cuộc cải cách quả thật không nhỏ. Ngày 11/9, kỳ thứ 244 của chương trình đã thảo luận về tính khả thi và sự cần thiết của mùa giải vắt qua năm đối với giải đấu Trung Quốc. Các "khách mời trò chuyện" tham gia kỳ này gồm phóng viên đài Tiếng nói Trung Quốc Trương Văn, phóng viên báo Thanh niên Bắc Kinh Trương Côn Long và cây bút cao cấp của Thể Dục Đại Sinh Ý Lưu Thành Khang.

Bài viết này trích lục những nội dung tinh túy của kỳ chương trình này.

Tại sao phải thay đổi?

Trương Văn: Trước hết tôi muốn hỏi thầy Trương, trước đây thầy từng thực hiện một số bài phóng sự chuyên sâu về thể thức mùa giải vắt qua năm, theo thầy xuất phát điểm then chốt của lần cải cách này là gì?

Trương Côn Long: Tôi nghĩ xuất phát điểm và ý định ban đầu này rất dễ hiểu, đó là để giải đấu của chúng ta chuyên nghiệp hơn. Dù Chinese Super League đã chuyên nghiệp hóa được 30 năm, nhưng thực tế vẫn còn nhiều chỗ chưa chuyên nghiệp. Điểm then chốt hơn là muốn khám phá khả năng "để bóng đá Trung Quốc hội nhập với thế giới". Dù còn một chặng đường nữa mới đến ngày thể thức mùa giải vắt qua năm chính thức được áp dụng, nhưng sự khám phá này đều có lợi cho giải đấu, cho giao lưu đối nội và đối ngoại của bóng đá Trung Quốc, cũng như cho việc xây dựng hệ thống đào tạo trẻ.

Trương Văn: Tôi cho rằng còn một nguyên nhân khá trực tiếp là việc AFC Champions League thay đổi thể thức. Sau cải tổ, AFC Champions League nghiêng nhiều hơn về Tây Á, mà Tây Á thực tế lại đồng bộ với thể thức của các giải đấu chính thống châu Âu. Như vậy, lịch thi đấu của AFC Champions League và lịch thi đấu của Chinese Super League không khớp nhau, thái độ của nhiều câu lạc bộ khi đối mặt với AFC Champions League cũng trở nên khá tế nhị.

Trương Côn Long: Sau cải tổ, việc sắp xếp lịch thi đấu của AFC Champions League quả thật có thay đổi lớn, nhưng với các đội Chinese Super League, hiện số đội có thể dự AFC Champions League rất ít, nhiều nhất là ba đội. Vậy nó có ảnh hưởng lớn đến toàn bộ giải đấu như thế không? Vì AFC Champions League mà thay đổi cả giải quốc nội? Tôi nghĩ không hoàn toàn có lợi, nhưng chắc chắn sẽ có ảnh hưởng.

Trương Văn: Một yếu tố thúc đẩy khác có thể là khi các giải đấu của láng giềng Nhật Bản, Hàn Quốc đều bắt đầu thay đổi, giải bóng đá chuyên nghiệp Trung Quốc cũng khó mà không suy nghĩ: mình có nên thay đổi không? Nếu không, vài năm nữa chúng ta có thể trở thành giải đấu duy nhất xung quanh vẫn còn áp dụng thể thức cũ. Vậy có nên giữ sự thống nhất với các giải đấu anh em ở châu Á, ít nhất là đừng khác biệt quá lớn? Kể cả chính sách ngoại binh, ít nhiều cũng chịu ảnh hưởng của môi trường bên ngoài.

Thời tiết giá rét trở thành trở ngại lớn nhất?

Trương Văn: Tuy nhiên, thể thức mùa giải vắt qua năm không giống những cuộc cải cách "hội nhập với thế giới" khác, số người không đánh giá cao, thậm chí phản đối cũng không ít. Chuyện này được bàn luận nhiều năm mà chưa được triển khai, chính là vì bị hạn chế bởi nhiều điều kiện khách quan. Chẳng hạn thời tiết giá rét ở phương Bắc, nhất là vùng Đông Bắc, có phù hợp với thể thức mùa giải vắt qua năm không? Mọi người đều giữ thái độ hoài nghi. Thành Khang có thể chia sẻ những quan điểm phản đối chủ đạo hiện nay không?

Lưu Thành Khang: Chủ đạo nhất là lo ngại điều kiện khí hậu không cho phép. Tiếp đến là một số người hâm mộ cho rằng cải cách là một công trình mang tính hệ thống, không thể chỉ điều chỉnh riêng Chinese Super League, mà cần các giải đấu ở mọi cấp liên động toàn diện, cùng điều chỉnh thì hiệu quả mới tốt hơn. Nếu chỉ điều chỉnh một giải, các giải đấu ở các cấp khác nhau có thể bị lệch nhịp. Rồi cũng có một bộ phận người hâm mộ cho rằng cái gọi là "hội nhập quốc tế" chỉ là hư danh, cải cách thể thức không thể giải quyết tận gốc những vấn đề cấp bách như thực lực cầu thủ yếu, khó xuất ngoại thi đấu. Ngoài ra còn một số ý kiến phản đối khác liên quan đến hợp đồng cầu thủ, giá trị thương mại của giải đấu và các khía cạnh khác.

Trương Văn: Tôi được biết các giải bóng đá châu Âu cũng không đồng loạt áp dụng thể thức mùa giải vắt qua năm, đồng thời có những nơi cũng đang cải cách, chẳng hạn giải Nhà nghề Mỹ (MLS) sẽ triển khai thể thức mùa giải vắt qua năm từ mùa hè năm 2027, bên ngoài cũng tuyên bố là để hội nhập với các giải đấu chính thống và toàn cầu. Vậy các giải đấu châu Âu áp dụng thể thức theo năm dương lịch thích ứng với yêu cầu của các giải như Champions League thế nào? Đặc điểm địa lý của Mỹ gần giống chúng ta, còn có các đội Canada ở phía bắc hơn nữa, tại sao họ lại có thể thực hiện mùa giải vắt qua năm?

Lưu Thành Khang: Các giải đấu theo năm dương lịch ở châu Âu phần lớn ở Bắc Âu, chẳng hạn Phần Lan, Na Uy. Khách quan mà nói, tần suất các đội ở những giải này tham dự Champions League không cao, sức cạnh tranh cũng tương đối yếu, nên có lẽ không cần bỏ ra nhiều công sức để thích ứng với Champions League. Hơn nữa, nhìn vào Champions League mùa trước, Bodø/Glimt của giải Na Uy vào mùa đông còn có được lợi thế sân nhà ở một mức độ nhất định, vì họ đã quen với nhiệt độ Bắc Âu. Ngoài ra, Champions League vào khoảng tháng 12 cũng có kỳ nghỉ đông hơn một tháng, nên tương đối dễ xử lý, dễ thích ứng.

Phía MLS thực ra cũng chưa thực sự triển khai. Theo ý tưởng hiện tại, họ đặt ra kỳ nghỉ đông khoảng một tháng để tránh thời tiết giá rét. Nhìn như vậy, tạm thời không nơi nào trên thế giới có thể cứng rắn chống chọi với thời tiết giá rét. Ngoài ra, hệ sinh thái thể thao của Mỹ phát triển, cơ sở hạ tầng sân bãi tương đối tốt hơn, nên điều kiện và năng lực tổ chức giải ở cấp độ phần cứng sẽ mạnh hơn. Tuy nhiên ở Mỹ cũng có người hâm mộ phản đối, cho rằng dù bóng đá không phải môn chính thống lắm, giải đấu Mỹ cũng nên giữ đặc sắc Bắc Mỹ, đồng bộ với các liên đoàn thể thao khác ở Bắc Mỹ, không nhất thiết phải hoàn toàn thích ứng với nhịp độ châu Âu.

Trương Văn: Thầy Trương nhìn nhận vấn đề khí hậu này thế nào? Bởi nếu áp dụng thể thức mùa giải vắt qua năm, có lẽ một số đội sẽ phải có những thay đổi không nhỏ về cơ sở vật chất. Ngoài ra, vĩ độ của các đội Đông Bắc ở Chinese Super League vẫn chưa phải là đặc biệt cao. Nếu trong tương lai có những đội ở vĩ độ cao hơn chen chân vào hệ thống giải chuyên nghiệp, thậm chí lên giải chuyên nghiệp cao nhất, chúng ta buộc phải tính đến vấn đề khí hậu cực đoan lớn hơn.

Trương Côn Long: Chinese Super League hiện nay trong tháng 2, tháng 3, thậm chí trước dịp "1/5", đều ít khi xếp lịch sân nhà cho các đội ở phía bắc, mục đích là thông qua điều chỉnh lịch thi đấu để tránh thời tiết giá rét. Nếu là thể thức mùa giải vắt qua năm, vấn đề chủ yếu nhất là làm sao bảo đảm các đội này trong khoảng thời gian đó không thi đấu, không đá sân nhà. Thực ra ngoài Đông Bắc, thời tiết ở nhiều nơi phía Bắc cũng không phù hợp với thể thức mùa giải vắt qua năm. Chẳng hạn hai trận cuối cùng tại AFC Champions League mùa này, Bắc Kinh Quốc An phải đá sân nhà vào tháng 2. Với thời tiết Bắc Kinh, thi đấu vào tháng 2 là không thực tế. Bắc Kinh còn như vậy, huống chi là Đông Bắc.

Trương Văn: Nếu gác lại các yếu tố ở cấp độ thi đấu, xuất phát từ góc độ thị trường, phía sau việc Chinese Super League cải cách sang thể thức mùa giải vắt qua năm thực ra còn một động lực tiềm ẩn, đó là vai trò chi phối của các thị trường mạnh. Chẳng hạn thị trường bóng đá lớn nhất là châu Âu, nên khi World Cup tổ chức ở các nước khác, giờ thi đấu của các trận quan trọng sẽ chiều theo khán giả châu Âu. Thị trường thể thao Mỹ rất khổng lồ, nên Olympic dù tổ chức ở đâu, giờ thi đấu của các trận tâm điểm cũng sẽ chiều theo khán giả Mỹ. Cải cách của Chinese Super League ở một mức độ nào đó cũng là để chiều theo thị trường chính thống là bóng đá châu Âu, Thành Khang nhìn nhận thế nào?

Lưu Thành Khang: Tôi cho rằng vẫn phải nói chuyện kinh doanh theo lẽ kinh doanh. Quả thật bóng đá và các sự kiện như Olympic sẽ nghiêng về các thị trường như châu Âu, Mỹ. Nhưng thực ra xét ở góc độ thương mại, giá bản quyền của các sự kiện này ở những khu vực đó cũng tương đối cao hơn.

Ngoài ra, những năm gần đây các giải đấu châu Âu cũng ngày càng coi trọng châu Á, nhất là các thị trường mới như Đông Á, Đông Nam Á. Chẳng hạn Premier League sẽ xếp một số trận đấu vào buổi trưa, mà với Đông Á, Đông Nam Á chúng ta đó lại là giờ vàng. Rồi La Liga cũng sẽ xếp trận đấu của các đội bóng lớn vào giờ vàng ngày mùng Một Tết. Vì vậy tôi cho rằng chỉ cần thị trường, người hâm mộ của chúng ta có thể tạo ra giá trị thương mại đáng kể cho các giải đấu này, tôi nghĩ họ cũng sẽ dành nhiều nguồn lực hơn cho chúng ta.

Thể thức thi đấu thích ứng với biến đổi khí hậu thế nào?

Trương Văn: Nếu chúng ta thật sự muốn áp dụng thể thức mùa giải vắt qua năm, liệu có cách nào khắc phục những khó khăn hiện nay không? Tôi muốn hỏi thầy Trương, nếu để thầy hình dung về thể thức này, thầy sẽ sắp xếp thế nào?

Trương Côn Long: Đất nước chúng ta quả thật rộng lớn, hiện nay Chinese Super League khi chưa vắt qua năm, các đội ở vùng Đông Bắc hoặc vùng vĩ độ cao trong 3-5 vòng đầu về cơ bản đều không có trận sân nhà. Hơn nữa Chinese Super League phần lớn khởi tranh vào cuối tháng 2 đầu tháng 3, nếu chúng ta học Nhật Bản hoặc các giải khác, đặt ra khoảng thời gian trống từ tháng 12 đến tháng 2, thì thực ra so với hiện tại thay đổi không lớn.

Ngoài ra, nếu muốn nâng cấp cơ sở vật chất sân bóng, hiện Chinese Super League cũng không có nhiều sân chuyên dụng bóng đá để cải tạo nâng cấp. Nếu cải tạo các sân vận động đa năng, khối lượng công trình sẽ rất lớn. Vậy tiền cải tạo lấy từ đâu? Vì vậy tôi cho rằng thực ra vấn đề này là khó giải quyết nhất. Giải quyết được vấn đề tiền, mới có thể thúc đẩy tốt hơn.

Trương Văn: Thực ra ngoài cái lạnh, cái nóng cũng là một vấn đề lớn. Năm nay tôi đến tận nơi xem World Cup Mỹ-Canada-Mexico, cảm giác mức độ nóng ở một số thành phố không phù hợp để tiến hành bất kỳ hoạt động thể thao ngoài trời nào quá mười phút, chẳng hạn Dallas. Dù sân vận động ở Dallas có mái che, giải quyết được vấn đề nóng, nhưng không phải mọi nơi hay mọi đội bóng trên thế giới đều có thể giải quyết vấn đề một cách giàu có như vậy. Thực tế tôi nghĩ với tình trạng khí hậu hiện nay, việc một số đội Chinese Super League đá sân nhà vào mùa hè cũng là một thử thách khá khắc nghiệt. Dù là lạnh hay nóng, khách quan mà nói đều có thể gây ảnh hưởng không nhỏ đến trận đấu.

Trương Côn Long: Đúng vậy, chưa nói đến mùa đông giá rét, nếu phải đến các thành phố phía Nam Trung Quốc như Quảng Châu thi đấu vào tháng 7 mùa hè, thời tiết nóng bức cũng sẽ khiến cầu thủ rất khổ sở.

Trương Văn: Vậy liệu có thể thay đổi tư duy để sắp xếp lại lịch thi đấu Chinese Super League không? Gần đây, thầy Lạc Minh của Titan Sports đã đưa ra một cuộc thảo luận về thể thức mùa giải vắt qua năm. Thực ra điểm quan trọng nhất là lúc lạnh nhất mùa đông chỉ phù hợp đá bóng ở phương Nam, lúc nóng nhất mùa hè chỉ phù hợp đá bóng ở phương Bắc. Như vậy số tuần mà cả phương Nam và phương Bắc đều phù hợp để đá bóng rất hạn chế. Chẳng hạn mùa này Chinese Super League có tổng cộng 30 vòng, có ba tuần đá hai trận một tuần, thực tế số tuần có thi đấu chỉ là 27. Thầy Lạc Minh cho rằng không nhất thiết tất cả các đội đều phải hoàn thành vòng tròn sân nhà sân khách với nhau, mà có thể cân nhắc áp dụng "thể thức bốc thăm hỗn hợp" mà Champions League đang áp dụng.

Chẳng hạn mở rộng Chinese Super League thành 20 đội, nhưng mỗi năm vẫn chỉ xếp 30 vòng đấu. Chia 20 đội theo thành tích thành năm nhóm hạt giống, mỗi nhóm bốn đội. Sau đó mỗi đội bốc thăm ba đội từ mỗi nhóm để thi đấu sân nhà sân khách, như vậy vừa đúng 30 vòng. Nếu theo thể thức bốc thăm hỗn hợp này, việc sắp xếp lịch thi đấu Chinese Super League sẽ tương đối tự do. Tóm lại là mùa đông tổ chức một giải đấu nhỏ ở phương Nam, mùa hè tổ chức một giải đấu nhỏ ở phương Bắc. Thể thức này hiện cũng có giải đấu của một số quốc gia đang thử nghiệm.

Trương Côn Long: Bởi hiện nay khí hậu toàn cầu không ngừng nóng lên, có thể trong tương lai đến một mức độ nhất định, chúng ta sẽ buộc phải tiến gần đến thể thức này.

Trương Văn: Bàn về thể thức mùa giải vắt qua năm, nói mãi lại thành thảo luận về ảnh hưởng của khí hậu đối với các trận đấu thể thao. Hơn nữa càng bàn sâu, chúng ta càng nhận ra mức độ nghiêm trọng của vấn đề này. Nhìn như vậy, không chỉ là chuyện Chinese Super League có nên hội nhập với thế giới hay không, tôi nghĩ các giải đấu thể thao toàn cầu trong tương lai có thể sẽ có những khoảng thời gian ngày càng dài không còn phù hợp cho các môn vận động ngoài trời cường độ cao nữa. Phải làm sao? Làm sao để thiết lập lại thể thức thi đấu? Có lẽ không nhất thiết là Chinese Super League phải thay đổi, có thể trong tương lai các giải đấu thể thao toàn cầu đều sẽ có những thay đổi mới, bởi dù sao hiện nay chúng ta đang đối mặt với môi trường khí hậu nóng lên toàn cầu.

Thực ra việc Chinese Super League lúc này khám phá có nên áp dụng thể thức mùa giải vắt qua năm hay không là điều tốt, bởi chúng ta không tự đóng khung, chúng ta đang không ngừng suy nghĩ làm sao để Chinese Super League thích ứng tốt hơn với hình thức cạnh tranh chung hiện nay của các câu lạc bộ châu Á. Dù sao nhiều câu lạc bộ Chinese Super League chắc chắn đều mong muốn làm nên chuyện ở AFC Champions League, cũng ngày càng có nhiều cầu thủ Trung Quốc mong muốn ra nước ngoài. Điều này có nghĩa là thị trường chuyển nhượng và kỳ chuyển nhượng của chúng ta tốt nhất cũng nên khớp với thị trường quốc tế. Chủ đề này ước tính trong một thời gian tới có lẽ thỉnh thoảng sẽ lại được đem ra thảo luận. Cũng rất cảm ơn hai thầy đã tham gia thảo luận chủ đề của chúng tôi, hẹn gặp lại ở chương trình kỳ sau.

Ghi chú: Hình ảnh sử dụng trong bài viết đến từ Chu Kiện Văn và Lưu Thành Khang của Thể Dục Đại Sinh Ý

Cập nhật lúc 2026-09-29 16:14