Ở loạt giao hữu quốc tế vừa qua, đội tuyển nam Trung Quốc thua ba trận liên tiếp, trong đó còn có một trận thảm bại 0-5. Kết quả hoàn toàn vượt ngoài dự đoán của công chúng, cổ động viên trong lòng rất khó chấp nhận, trên mạng đầy tiếng tiếc nuối và chỉ trích. Sau khi chuyện này xảy ra, tôi trò chuyện với một người bạn đang làm ở ủy ban kiểm tra kỷ luật về thực trạng đội tuyển. Từ góc độ giám sát trong ngành, ông nói một đoạn rất thẳng. Ông cho rằng mọi người cứ nhìn vào vấn đề tham nhũng bóng đá, nhưng nguyên nhân gốc thực sự kìm chân bóng đá Trung Quốc và khiến thành tích liên tục nằm ở đáy không phải tham nhũng, mà là sự vô vi của cả ngành. Những năm qua, đủ loại loạn tượng trong bóng đá đã bị phơi bày từ sớm. Dàn xếp tỷ số, trọng tài gian, chọn người không công bằng, chiếm dụng tiền, chuyển lợi ích và những vấn đề khác liên tục xuất hiện. Môn thể thao vốn thuần túy có lúc biến thành công cụ để một số ít người vơ lợi. Vì thế, trong một thời gian dài, mọi người mặc định một lẽ: chỉ cần quét sạch tham nhũng trong bóng đá, thay một loạt người có vấn đề, bóng đá Trung Quốc sẽ từ từ khá lên.

Tác hại của tham nhũng với bóng đá quả thực có thật. Loạn tượng này phá vỡ sự công bằng của trận đấu, làm hỏng hệ thống đào tạo trẻ, cũng rút cạn mọi kỳ vọng và niềm tin của cổ động viên, đồng thời là nguyên nhân quan trọng khiến đội tuyển nhiều năm liên tục thụt lùi. Hai năm gần đây, đợt chống tham nhũng diện rộng trong bóng đá đã được triển khai. Từ trên xuống dưới, một loạt người vi phạm bị xử lý, vấn đề tham nhũng công khai về cơ bản đã được dọn sạch, không khí ngành nhìn thấy rõ là đã ngay ngắn hơn. Ai cũng tưởng rằng sau khi khối u độc bị cắt bỏ, môi trường sạch sẽ rồi, đội tuyển tự nhiên sẽ chạm đáy rồi bật lên. Nhưng trận thảm bại trước Palestine lần này đã trực tiếp phá vỡ ảo tưởng của tất cả mọi người. Tình hình Palestine không ổn định, nền tảng bóng đá mỏng, điều kiện tập luyện, nguồn lực đi kèm và đãi ngộ cầu thủ đều kém xa chúng ta. Về cơ sở vật chất, sự bảo đảm và mức đầu tư, chúng ta hoàn toàn chiếm ưu thế. Nhưng trạng thái thực sự khi ra sân thì khoảng cách một trời một vực. Cả trận, đội tuyển đá chẳng có tổ chức, phòng ngự lỏng lẻo, chạy thì lười, tranh chấp không tích cực. Việc sụp cả trận không phải một lần đơn giản mất phong độ, mà là sự tụt hậu toàn diện về thái độ, khả năng thực thi và năng lực tổng thể. Người bạn ở ủy ban kiểm tra của tôi nói rất thấu. Vấn đề tham nhũng nhìn thấy được, điều tra được, truy cứu trách nhiệm được. Chỉ cần ra tay mạnh là có thể dần giải quyết. Còn vô vi là vấn đề ngầm. Nhiều người đang tại vị không tham, không nhận, không vi phạm kỷ luật, không phạm pháp, nhìn thì chẳng có vấn đề gì, chỉ là không làm việc, không gánh trách nhiệm, sống qua ngày. Vấn đề lớn nhất của đội tuyển bây giờ chính là kiểu vô vi buông xuôi mang tính hệ thống này. Trước hết là ở tầng cầu thủ. Nhiều cầu thủ không để tâm đến tập trung và chuẩn bị trận, thái độ qua loa. Ra sân thì không có khí thế tranh đấu, không có ham muốn thắng thua. Nhìn lại cầu thủ Palestine, mỗi lần tranh chấp đều hết sức, cả trận tập trung cao độ. Khoảng cách hai bên từ lâu đã không chỉ là kỹ thuật, mà nhiều hơn là sự thiếu thái độ nghề nghiệp. Tiếp theo là ban huấn luyện và tầng quản lý. Sau chống tham nhũng, không ai dám tùy tiện vươn tay, nhưng ai cũng chỉ cầu bình an cho qua cửa. Huấn luyện viên không dám thử lối chơi mới, không cầu có công, chỉ cầu không có lỗi. Tầng quản lý đứng trước những vấn đề cũ là đào tạo trẻ yếu và đứt gãy nhân tài thì không chấn chỉnh, không đột phá, không đưa vào thực tế, mọi công việc chỉ còn hình thức. Cuối cùng là sự cứng lại của cả hệ thống ngành. Bấy nhiêu năm, cải cách đào tạo trẻ và việc tối ưu khâu chọn tài năng mãi chỉ nằm trong văn bản và khẩu hiệu. Sau khi thua chỉ biết tổng kết vài câu cho xong, không bao giờ đào sâu gốc bệnh, cũng không xây một cơ chế chấn chỉnh ổn định. Quy luật của ngành rất thực tế: tham nhũng chỉ làm ngành rối loạn trong ngắn hạn, còn sự vô vi trên diện rộng mới khiến ngành chìm lâu dài. Chống tham nhũng có thể dọn những người làm điều ác, nhưng không đánh thức được một nhóm người lười biếng và buông xuôi. Giữ mình trong sạch chỉ là đáy tối thiểu của người trong nghề. Thứ thực sự kéo ngành tiến lên là làm việc chắc chắn và chủ động gánh vác. Sống qua ngày một cách sạch sẽ còn khó trị tận gốc hơn việc làm bừa công khai, và cũng khiến người ta tuyệt vọng hơn.

Cập nhật lúc 2026-10-11 22:07